W jakiej temperaturze ginie Legionella? Powyżej 60°C, a w 70°C niemal od razu. Najlepiej namnaża się w 25-45°C, w 50°C przeżywa godzinami, a w 55-60°C przestaje się rozwijać. Dlatego ciepła woda powinna mieć w kranie 55-60°C, a dezynfekcja termiczna wymaga co najmniej 70°C w każdym punkcie poboru.
Od 2009 roku dezynfekujemy instalacje ciepłej wody w budynkach wielorodzinnych, hotelach i szpitalach na Mazowszu. Poniżej wyjaśniam, co dzieje się z bakterią w każdym przedziale temperatur, dlaczego 60°C na bojlerze to jeszcze nie bezpieczeństwo i jak samemu sprawdzić temperaturę w budynku.
Najważniejsze w skrócie - Legionella namnaża się w 25-45°C, najszybciej około 35-37°C. - W 50°C przeżywa godzinami, w 60°C ginie w ciągu minut, w 70°C prawie natychmiast. - Przepisy wymagają 55-60°C w punktach poboru i możliwości przegrzania instalacji do 70°C. - Liczy się temperatura w kranie, nie na wyświetlaczu bojlera. - Bakterii w biofilmie nie usunie samo podniesienie temperatury.
W jakiej temperaturze ginie Legionella: tabela
O tym, czy Legionella się namnaża, przeżywa bez wzrostu, czy ginie, decyduje przede wszystkim temperatura wody. Orientacyjne czasy w tabeli dotyczą usunięcia 90% bakterii i pochodzą z opracowania Światowej Organizacji Zdrowia Legionella and the prevention of legionellosis.
| Temperatura wody | Co dzieje się z Legionellą | Co to znaczy dla instalacji |
|---|---|---|
| poniżej 20°C | przeżywa, ale się nie namnaża | zimna woda ma zostać zimna; ryzyko rośnie, gdy rury zimnej wody biegną obok ciepłych |
| 25-45°C | namnaża się, najszybciej około 35-37°C | strefa zagrożenia: zastoje, martwe odcinki, niedogrzane zasobniki |
| 50°C | przeżywa; 90% ginie po ok. 1,5-2 godzinach | za mało jako stała temperatura ciepłej wody |
| 55-60°C | przestaje się rozwijać; w 60°C 90% ginie w ok. 2 minuty | wymagana temperatura w punktach poboru |
| 70°C i więcej | ginie niemal od razu | temperatura dezynfekcji termicznej w każdym punkcie poboru |
Stąd biorą się wymagania w przepisach. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (§ 120) wymaga 55-60°C w punktach poboru i możliwości przegrzania instalacji do co najmniej 70°C. Pierwsze chroni przed namnażaniem. Drugie pozwala zniszczyć bakterie, gdy już się namnożyły.
Legionella w bojlerze: jaka temperatura bojlera chroni
Najczęstsze nieporozumienie brzmi: „mam ustawione 60°C, więc jestem bezpieczny”. Sterownik pokazuje temperaturę w górnej części zasobnika. Na dole, gdzie wpływa zimna woda, bywa kilkanaście stopni mniej, a w drodze do kranu woda jeszcze stygnie.
W budynku z cyrkulacją liczą się trzy temperatury: na wyjściu z zasobnika lub węzła, na powrocie cyrkulacji i w najdalszym punkcie poboru. Mniej niż 50°C na powrocie oznacza, że gdzieś w instalacji bakteria ma dobre warunki.
Osobny przypadek to pompa ciepła. Wiele pomp grzeje wodę do 50-55°C, bo tak pracują najoszczędniej, więc mają funkcję dezynfekcji termicznej, która raz w tygodniu dogrzewa zasobnik grzałką. Wystarczy, że jest włączona i że zasobnik faktycznie osiąga zadaną temperaturę.
Nie ma też sensu trzymać wody stale dużo powyżej 60°C. Rosną rachunki, łatwiej o poparzenie, a twarda woda szybciej odkłada kamień, w którym Legionella znajduje kolejną kryjówkę.
Jak sprawdzić temperaturę ciepłej wody w budynku
Do pierwszej oceny wystarczy termometr kuchenny z sondą.
- Wybierz punkt najdalej od źródła ciepłej wody, na przykład natrysk na ostatnim piętrze.
- Odkręć ciepłą wodę i odczekaj minutę.
- Zmierz temperaturę strumienia. Poniżej 55°C instalacja nie utrzymuje wymaganej temperatury.
- W budynku z cyrkulacją poproś konserwatora o odczyt temperatury na powrocie cyrkulacji.
Pomiar nie zastąpi badania, ale pokaże, czy instalacja ma szansę być wolna od Legionelli. Pewność daje tylko badanie wody w akredytowanym laboratorium, a wynik na Legionellę przychodzi po około 10 dniach.
Kiedy sama temperatura wody nie wystarczy
Wyższa temperatura na sterowniku chroni przed namnażaniem, ale nie usuwa bakterii, które już są w instalacji. Legionella żyje w biofilmie, czyli śluzowej warstwie na ściankach rur, i w osadach. Tam jest chroniona przed krótkim przegrzaniem, a do martwych odcinków ciepło w ogóle nie dociera.
Po dodatnim wyniku badania potrzebna jest dezynfekcja CWU całej instalacji: termiczna, z przegrzaniem do co najmniej 70°C i przepłukaniem każdego punktu, albo chemiczna, gdy instalacja nie zniesie takiej temperatury. Potem badanie kontrolne pokazuje, czy zabieg zadziałał. Więcej o zwalczaniu bakterii piszemy na stronie o usuwaniu Legionelli.
Uczciwie trzeba też powiedzieć, kiedy nic nie trzeba robić. W domu jednorodzinnym, w którym woda w kranie ma 55-60°C, zasobnik jest regularnie dogrzewany, a nikt nie choruje, nie ma powodu zamawiać ani badań, ani dezynfekcji.
Najczęstsze pytania
Czy 50°C w bojlerze wystarczy, żeby zabić Legionellę?
Nie. W 50°C bakteria przeżywa godzinami, a w chłodniejszej części zasobnika nadal może się namnażać. Ciepła woda w kranie powinna mieć 55-60°C.
Jak zabić bakterie w bojlerze?
W domu wystarczy włączyć funkcję dezynfekcji termicznej w sterowniku kotła lub pompy ciepła i sprawdzić, czy zasobnik osiąga około 60-70°C. W budynku z cyrkulacją bakterie zostają w pionach i punktach poboru, więc dezynfekuje się całą instalację.
Ile czasu rozwija się Legionella w wodzie?
Nie ma jednego czasu, bo zależy to od temperatury, osadów i biofilmu. Zastój wody w 25-45°C wyraźnie sprzyja namnażaniu, dlatego punkty poboru nieużywane dłużej niż tydzień trzeba przepłukać przed użyciem.
Czy Legionella występuje w wodzie z kranu?
W wodzie z sieci może być w ilościach, które nie stanowią zagrożenia. Problem powstaje w instalacji budynku: w zbyt chłodnej ciepłej wodzie i w zastojach. Zakażenie następuje przez wdychanie aerozolu, na przykład pod prysznicem, a nie przez picie.
Czy dezynfekcja termiczna jest bezpieczna dla rur?
Większość instalacji z miedzi, stali nierdzewnej i tworzyw do ciepłej wody znosi krótkotrwałe 70°C. Wątpliwości budzą stare rury ocynkowane i armatura o niższej dopuszczalnej temperaturze. Wtedy wybieramy metodę chemiczną.
Zarządzasz budynkiem i nie wiesz, czy instalacja trzyma temperaturę? Zacznij od pomiaru w najdalszym punkcie i badania wody. Jeśli wynik będzie zły, przeprowadzimy dezynfekcję CWU i przygotujemy protokół dla Sanepidu.
Zadzwoń: +48 693 775 509 albo napisz: biuro@michlor.pl
